|
Αποσπασμα από το κεφαλαιο 3 “Τουρισμος:ταυτοτητα,επιπτωσεις και θεαμα” του βιβλιου «“Capoeira” in the entertaining industry:body,acrobatics and spectacles for the tourist to see»,του Αcursio Esteves:
Η capoeira,ακολουθωντας την φυσικη πορεια της εξελιξης,αλλαξε την μορφη της αναλογα με τις κοινωνικες,πολιτικες και οικονομικες καταστασεις που αντιμετωπισε κατά τη διαρκεια της ιστοριας της.Παρολα αυτά,υπαρχουν και άλλες αλλαγες,παραλληλες με τις φυσικες αλλαγες της εξελιξης που αποχαρακτηριζουν την τεχνη λογω των απαιτησεων της καταναλωτικης αγορας.Οι αλλαγες που επερχονται από την σχεση της τεχνης με τον τουρισμο,είναι χαρακτηριστικο τετοιο παραδειγμα. 
ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ:
Οι ηθικες αξιες και τα συμβολα χανουν την ουσια τους και την εμφανιση τους στη συγχρονη κοινωνια.Μια μεταλλαξη της αυθεντικης πρακτικης μπαινει στο προσκυνιο διμιουργωντας μια καρικατουρα της πραγματικης ζωης και νομιμοποιοντας την ψευδοφορμα σα να ηταν η αυθεντικη.Αυτη είναι μια αναστροφη των αξιων,καθως ο σκοπος αγιαζει τα μεσα,και το «κοινο» που γινεται ολο και λιγοτερο απαιτητικο,ικανοποιειται με λιγοτερη και λιγοτερη ποιοτητα.Αυτο διμιουργει ένα εφορο εδαφος για την αναπτυξη μετριοτητας,και οι κενες πραγματιες ανερχονται σε ανυσηχιτικο επιπεδο,μεσα σε ένα πλαισιο οπου η αυθεντικη αναφορα εχει ηδη χαθει.Η παραδοση υποβιβαζεται στην τελευταια θεση και οι αυθεντικες πρακτικες γινονται απλως αντικειμενα προς πωληση.
Το αφελες κοινο δινει «νομιμοτητα» στη λαθος εκπροσωπιση της πραγματικης πρακτικης και θεωρει αυτή την φτιαχτη πραγματικοτητα ,σα να ηταν η αυθεντικη.Αυτοι οι ανθρωποι δε γνωριζουν ότι είναι θυματα που δεχονται πακεταρισμενα πραγματα ετοιμα προς καταναλωση,και ακομα νομιζουν ότι η επιλογη για τετοιες ασχολιες είναι δικη τους,ενώ στην πραγματικοτητα η επιλογη εγινε ηδη για αυτους,πολύ πριν το παρουν χαμπαρι.
Αυτή η διαδικασια κανει το show-την αναπαρασταση του αυθεντικου- να γινει η «αληθινη» φορμα και να εξυπηρετησει σαν σημειο αναφορας για τον αναγνωριση της πρακτικης που αποχαρακτηριζεται.Με αυτό τον τροπο,η αυθεντικη πρακτικη γινεται γελοια,ξεπερασμενη,ή τουλαχιστον αγνωστη.Εχει αποδειχθει ότι αυτό που επιτυγχανει είναι η αναπαρασταση,η βερσιόν που εφευρεθηκε,που σιγα σιγα αναγνωριζεται ως αυθεντικη.
Παραδοξως,ο τουρισμος,που ευνοηθηκε και ευνοειται πολύ από την capoeira,είναι από τους κυριους φορεις που αλλαζουν την ανθρωπολογικη και κοινωνιολογικη δομη της τεχνης.Αυτο γινεται εμφανες και με την πιο απλη εθνογραφικη παρατηρηση.
Οι θεατρικες παραστασεις και τα φολκλορικα shows αλλαζουν τη βασικη δομη της τεχνης προσθετοντας «χορογραφικες καινοτομιες » και μπλεκοντας την πρακτικη της capoeira με σχετικα στοιχεια όπως samba de roda,puxada de rede,πλανωδιους πωλητες και παραδοσιακες Μπαιανες(με τις φορεσιες τους) να παρελαυνουν εν μεσω ολου αυτου του πολιτιστικου αχταρμα.Περιεργα οργανα και κοστουμια εισαγωνται στην capoeira,διμιουργωντας(στο ονομα της τεχνης)κατι μη υπαρκτο από το αληθινο,πλαστες αληθειες.
Με αυτό τον τροπο η capoeira διευθυνεται από την «κοινωνια του θεαματος» και,αναλογα με τις διαθεσεις του κοινου,η τεχνη παρουσιαζεται σε διαφορα μερη,από τσιρκο ως ring,αλλωτε αποδιδωντας αξια στην capoeira και αλλωτε απλα καταναλωνοντας την.Σε αυτό το πλαισιο,η τεχνη αντιπροσωπευεται από απλουστευτικες εικονες-στερεοτυπα.Αυτο συμβαινει π.χ. στις παραστασεις του Groupo Terra Samba που παρουσιαζει ένα μουσικο show με pagode και καποιες προβαρισμενες κινησεις capoeira.Aπο δελτιο ειδησεων της Valeria Propato:
« Η μιση ατραξιόν της Terra Samba πρεπει να θεωρειται ο χαρισματικος Reinaldo,27 ετων.Πριν από κάθε show κανει 20λεπτη προθερμανση στα παρασκυνια μαζι με τον capoeirista Rudson Reis.Οι δυο τους ερχονται αντιμετωποι στη σκηνη,στρυφογυριζοντας,δινοντας κλωτσιες και κανοντας πιρουετες στον αερα.
”H capoeira είναι σκετη ενεργεια”,λεει ο Reinaldo.Mε τα στενα παντελονια του,και χωρις να φοραει τιποτα από πανω,με παπουτσια,μπρασελε,το κορδονι του και χρυσα βραχιολια και σκουλαρικια,ο Reinaldo αποπλανει το γυναικειο κοινο στρυφογυριζοντας και τιναζοντας τον κωλο του,καθως το χερι του γλυστραει πανω στο σφιχτο και γυμνασμενο σωμα του.»
Άλλες φορες,η capoeira παρουσιαζεται ως ατραξιόν τσιρκο,οπου θεωρειται κατι εξωτικο,με ανθρωπους-λαστιχα,ακροβατες και ο,τι άλλο.Αυτη η εντυπωσιακη παρουσιαση της τεχνης θεωρει τους…αιθερες ως την αληθινη μορφη,όπως παρουσιαζει η παρακατω αναφορα του Bruno Weis,με τιτλο “The Soul of an Acrobat”:
«Το τσιρκο Soleil εχει 1600 εργαζομενους διαφορων εθνικοτητων και διατηρει τρια shows ταυτοχρονα,ένα μονιμα στο Las Vegas ,άλλο ένα περιοδευει την Λατινικη Αμερικη και άλλο ένα την Ευρωπη και την Ασια.Η εταιρεια ψαχνει παγκοσμιως για ταλαντουχους performers που θα ενταχθουν στο δυναμικο της.Ελπιζουν να εχουν 6 shows για το 1999 και ένα από αυτά θα περιεχει αποκλειστικα την βραζιλιανικη πολεμικη τεχνη:capoeira!Oι capoeiristas συνδιαζουν δυναμη,χορο και ακροβατικα στις κινησεις τους,και το αποτελεσμα είναι εντυπωσιακο.»
Επισης,η καταναλωση της capoeira γινεται και μεσω της τεχνολογιας.Οταν μεταμορφωνεται σε βιντεοπαιχνιδι,η βια γινεται το κυριαρχο στοιχειο.Τα παραδειγματα είναι τοσο πολλα,που τιποτα πλεον δεν μπορει να εντυπωσιασει οσους ασχολουμαστε με το Δρομο της Capoeira.Παρολα αυτά, η ανιαρη version διμιουργουμενη από την mestra Edna Lima (ABADA Capoeira) είναι αξια αναφορας.Σε ένα αρθρο με τιτλο «Roda of Gringos»(gringos=ξενοι,όχι βραζιλιανοι),το περιοδικο Veja μας παρεχει το παρακατω πολυτιμο υλικο από την Giuliana Bergamo:
«Η capoeira είναι τοσο δημοφιλης,που υπαρχει ακομα και “capoeira workout”,μια απλουστερη εκδοση του παραδοσιακου παιχνιδιου.Διμιουργηθηκε από την βραζιλιανα Edna Lima,καθηγητρια φυσικης αγωγης που ζει στις ΗΠΑ από τα ’80.Το νέο στυλ ξεφορτωνεται την roda,και αρα την αλληλεπιδραση των δυο ασκουμενων,και ακολουθει τις βασικες αρχες ενός τυπικου μαθηματος aerobics.Το ζεσταμα γινεται με την υποκρουση samba-reggae μελωδιων.Μετα ακολουθει το stretching και αργοτερα οι κινησεις capoeira,όπως meia lua και queda de quarto.Για να εχουμε μια ιδεα της επιτυχιας των μαθηματων της Edna,αρκει να κοιταξουμε το προγραμμα του New York Sports Club(πανω από 50 παραρτηματα σε ολες τις ΗΠΑ).Η ζητηση για μαθηματα capoeira workout είναι τοσο μεγαλη πουν οι εβδομαδιες συνεδριες από 2 που ηταν,εγιναν 20 τωρα» (4/2/2004)
Είναι προφανες ότι το καπιταλιστικο συστημα,που είναι υπευθυνο για τετοια φαινομενα,αντανακλα την κοινωνικα κατασκευασμενη πραγματικοτητα αντι για την αυθεντικη και αγνη πραγματικοτητα.Αν και αυτές οι διαστρευλωσεις δεν αντιπροσωπευουν και την καταργηση της αυθεντικης πραγματικοτητας,ωστοσο μπορουν να οδηγησουν στην καταστροφη αναγνωριστικων χαρακτηριστικων της.
Αποσπασμα από το κεφαλαιο 4 “The acrobatic body”, του βιβλιου « “Capoeira” in the entertaining industry:body,acrobatics and spectacles for the tourist to see »,του Αcursio Esteves:
ΟΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ:
H ιστορια των capoeira shows αρχισε να κερδιζει συνοχη και πυκνοτητα ακριβως την ιδια περιοδο που ο πολιτισμικος τουρισμος ενδυναμωθηκε στους δρομους του Salvador.Τα group της capoeira αρχισαν να πηγαινουν στα σημεια μεγαλης τουριστικης ροης,όπως το Mercado Modelo,Pelourinho,Terreiro de Jesus και αλλα,κανοντας τις rodas τους στο δρομο όπως συνηθιζαν να κανουν στις αρχες του 20ου αιωνα.Ομως,αυτές οι επιδειξεις δεν ειχαν ουτε την παιχνιδιαρικη ουτε τη μαχητικη προσεγγιση που χαρακτηριζε τις rodas των αρχων του 1900.Αντ’αυτου,υπηρξε μια μαρκετινιστικη προσεγγιση,μια επιχειρηση οπου η roda χαρακτηριζεται ως προιον,και αρα πρεπει να λειτουργει προς τερψη και ικανοποιηση της πελατειας.Αυτο φερνει την εισαγωγη ξενων στοιχειων με σκοπο την ευχαριστηση του κοινου και την αποφυγη της «μονοτονιας»:Xρωματιστα ρουχα,ακροβατικα,σειρες (sequencias) από συγχρονισμενα χτυπηματα,backflips,ποζες για φωτογραφιες,ακομα και τερτιπια-κομπινες που εδιναν ποικιλια στο show και εξασφαλιζαν την οικονομικη εισφορα των παρευρισκομενων.Η Capoeira επομενως εγινε μια τουριστικη πηγη με συνεχως μεγαλυτερη αποδοχη.Πλεον θεωρειται ατραξιόν και θεαμα,στερουμενο πληρως τον συμβολισμο του,και αρα προιον.  Για να καταλαβουμε καλυτερα το φαινομενο που με κάθε τροπο προσπαθει να βγαλει κατι εμπορικο από το vadiaςαο(παιχνιδι,αργοσχολια,συνωνυμο της capoeira),θα θεσουμε μια παραλληλο μεταξυ της εισοδου της capoeira στην αγορα και την κατασταση του παιχνιδιου του volley.
Για καποια χρονια,τα τηλεοπτικα δικτυα ειχαν δυσκολια να μεταδιδουν αγωνες volley,γιατι δεν υπηρχε προκαθορισμενος χρονος διαρκειας ενός αγωνα,και αρα δεν μπορουσαν να υπολογισουν την αξια της χορηγιας των διαφημιστων.Για τον λογο αυτό,αλλαξαν τους κανονες του παιχνιδιου,κανοντας το πιο γρηγορο.
Η capoeira δεν εχει συμπεριληφθει ακομα στο αθλητικο προγραμμα των τηλεοπτικων καναλιων,αλλα κατι τετοιο θα μπορουσε να συμβει από στιγμη σε στιγμη.Και μετα τι?Θα αναπαραγαγουμε,σε ευρεια κλιμακα,το θεαμα της capoeira οπου οι ακροβατες (χωρις να εχω τιποτα κατά των επαγγελματιων ακροβατων του τσιρκο)επιδυκνειουν τα μυωδη και ιδρωμενα κορμια τους,σωστοι εκπροσωποι της “heath generation” οπως απαιτει το νέο μοντελο της καταναλωτικης κοινωνιας?Χωρις χωρο για μακροσυρτες ladainhas,chamadas και τοσα αλλα τελετουργικα και παραδοσεις που αποτελουν μερος του capoeirιστικου συμπαντος?
Αν και η capoeira δεν είναι ακομη τηλεοπτικη ατραξιόν,η τουριστικη βιομηχανια την παρουσιαζει με κανονες,για να προσαρμοσει την ασκηση της με τις αναγκες της «κοινωνιας του θεαματος».Το χειροτερο είναι ότι αυτή η εικονα μενει στα μυαλα των εκατομμυριων τουριστων που μας επισκεφτονται και που βλεπουν καλοφτιαγμενα βιντεο διανεμυμενα παγκοσμιως από επισημους τουριστικους φορεις.Οι φορεις αυτοι ισχυριζονται ότι αναγνωριζουν την αξια της capoeira και την μεταδιδουν παγκοσμιως.Ας αναλογιστουμε:H capoeira αποτελειται από απλους ανθρωπους,και η οργανωση της είναι σε πολύ αρχικα σταδια συγκρινομενη με αλλα ολυμπιακα αθληματα,όπως το volley.Επομενως είναι και πολύ πιο ευαλλωτη από το volley σε επενδυσεις μεγαλων κεφαλαιων.
Είναι μεσα από αυτές τις χαραμαδες η capoeira ευαλλωτη,όπως μπορουμε πολύ ευκολα να δουμε στα τουριστικα σημεια,στα εστιατορια,στα shows κτλ.,οπου η τεχνη παρουσιαζεται με ένα προφιλ πολύ ανταγωνιστικο,παρομοιο με διαφορα σπορ,οπου η ευλιγισια,η ταχυτητα και η τεχνικη επικρατουν-σε πληρη αντιθεση με την προελευση και τις ριζες της capoeira.
«Αναφορικα με τα εντυπωσιακα flips,τις λαβες και ολες τις εκφρασεις επιθετικοτητας οπου η δυναμη επικρατει,χρησιμοποιουμενα από καποιους απροσεκτους ή με κακες διαθεσεις capoeiristas,μπορω να σας εγγυηθω ότι δεν ανηκουν ουτε στην capoeira Angola ουτε στη Regional.» -Mestre Bola Sete,1989- 
Trackback(0)
 |
TrackBack URI for this entry
RSS feed Comments